Hulp bij

U kunt bij ons terecht

Als u last heeft van:

Angstklachten

Angst betekent dat u dreiging ervaart in combinatie met een gevoel van controleverlies. Wanneer de angst buitenproportioneel is gezien het daadwerkelijke gevaar en het dagelijks functioneren belemmerd wordt, zou u een angststoornis kunnen hebben. Jaarlijks krijgt 10,1% van de Nederlanders tussen de 18-64 jaar last van problemen met angst en 19.6% van de Nederlandse bevolking heeft ooit een angststoornis gehad. Signalen van angstklachten kunnen zijn; vermijden van situaties, opvallende waakzaamheid en controlebehoefte, overmatig bezig zijn met ingrijpende gebeurtenissen uit het verleden, onzekerheid of angst met betrekking tot sociale situaties.

Hieronder een beschrijving van de belangrijkste angststoornissen.

Angststoornissen

  • Paniekstoornis
    Een paniekaanval is een plotselinge intense angst, waarbij enkele verschijnselen optreden die in korte tijd heel hevig worden, zoals duizeligheid, ademnood of hartkloppingen. Als u herhaaldelijk en zonder aanleidingen paniekaanvallen heeft, kan het zijn dat u een paniekstoornis heeft. Uit angst voor paniekaanvallen kunt u bepaalde situaties vermijden, waardoor er tevens sprake is van agorafobie, oftewel straatvrees.
  • Specifieke fobie
    (let op; dit betreft een niet vergoede diagnose, zie ook de toelichting aan het einde van deze pagina)
    In het geval van een specifieke fobie ervaart u extreme angst voor een bepaalde situatie, dier of ding of vermijding daarvan. Voorbeelden zijn; angst voor spinnen, vliegangst, hoogtevrees, claustrofobie, angst voor bloed of naalden.
  • Sociale angststoornis (sociale fobie)
    Bij een sociale fobie staat angst voor afwijzing of kritische beoordeling door anderen centraal. Hierdoor brengen sociale situaties zoals verjaardagen, vergaderingen, het geven van presentaties, telefoneren of boodschappen hevige angst teweeg. Deze situaties worden vaak vermeden of met veel spanning doorstaan.
  • Gegeneraliseerde angststoornis (GAS)
    Bij angst in diverse dagelijkse situaties kan het zijn dat u een algemene (gegeneraliseerde) angststoornis heeft. Vaak betreft dit situaties die moeilijk te beheersen zijn, zoals werk of veiligheid, terwijl er geen daadwerkelijke reden is tot zorg. Er is sprake van piekeren, neerslachtigheid en angstige voorgevoelens.

Obsessieve-compulsieve en gerelateerde klachten

Obsessieve-compulsieve en gerelateerde stoornissen
De obsessieve-compulsieve stoornis wordt gekenmerkt door obsessies (dwanggedachten) en/of compulsies (dwanghandelingen). U ervaart hierbij angst dat rampzalige situaties zich zullen voltrekken ten gevolge van uw eigen nalatigheid of wanneer iets niet ‘goed’ aanvoelt. Voorbeelden van dwanggedachten: twijfelen of u niet iets bent vergeten, de aandrang om iets opnieuw of op symmetrische wijze te doen of indringende beschamende belevingen van agressieve en/of seksuele aard. Dwanghandelingen worden uitgevoerd om angstgevoelens weg te nemen. Hoewel u beseft dat de handelingen overdreven of nutteloos zijn, is de aandrang om ze uit te voeren sterker. Bij dwanghandelingen kan gedacht worden aan tellen, controleren, schoonmaken, dingen symmetrisch doen of tot ze ‘goed’ aanvoelen.

Trauma- en stressorgerelateerde klachten

Trauma- en stressorgerelateerde stoornissen
Bij een posttraumatische stress-stoornis (PTSS) heeft u een ernstige ingrijpende ervaring mee gemaakt, meestal gepaard gaande met blootstelling aan dreigende dood, verwonding of (seksueel) geweld. Kenmerkend aan een PTSS is dat de traumatische gebeurtenis ongewild wordt opgeroepen bijvoorbeeld in de vorm van herbelevingen of flashbacks. Dit gaat gepaard met heftige angstgevoelens en het zoveel mogelijk gaan vermijden van bepaalde gevoelens, gedachten en situaties die doen denken aan het trauma tot gevolg. Nachtmerries, slaapproblemen, waakzaamheid, schrikachtigheid, concentratieproblemen, prikkelbaarheid en woede-uitbarstingen kunnen bijkomende klachten zijn.

Stemmingsklachten

Stemmingsproblemen

  • Depressieve stoornissen
    De belangrijkste kenmerken van een depressie zijn; een neerslachtige stemming en een duidelijke afname in interesse in activiteiten. Daarnaast kunnen symptomen voorkomen als; overmatige- of beperkte eetlust, slaapproblemen (minder goed of juist te veel), niet tot rust kunnen komen of juist geremd voelen, vermoeidheid en verlies van energie, schuldgevoelens of het gevoel waardeloos te zijn, concentratieproblemen, traag denken en moeilijk beslissingen kunnen nemen, regelmatig denken aan de dood of aan zelfdoding. De symptomen moet langer dan twee weken aaneengesloten aanwezig zijn. Regelmatig worden depressieve klachten niet herkend door de persoon die eraan lijdt. Bijna 20% van de Nederlandse bevolking krijgt ooit te maken met een depressie. Een depressie kan verschillen in ernst. Er zijn verschillende varianten op de depressieve stoornis, zoals bijvoorbeeld een kortdurende depressie, een dysthyme (chronisch depressieve) stoornis en post/peri portum depressie (welke tijdens of na een zwangerschap optreedt).
  • Bipolaire stoornissen
    Bij een bipolaire stoornis raakt gedurende een langere periode uw stemming verstoord. Depressieve (zie beschrijving onder depressieve stoornissen) en manische of hypomanische episodes wisselen elkaar af. Een manische episode is een periode van minstens een week, waarin sprake is van een zeer opgewekte stemming, overlopen van energie en weinig slaap nodig hebben. Vaak wordt in een manie het eigen kunnen overschat en grenzeloos/ontremd omgegaan met toekomstplannen, geld of seks. Een hypomanie lijkt op een manische episode, maar is minder ernstig.

Klachten verband houdend met de persoonlijkheid

Persoonlijkheidsproblematiek
Mensen met persoonlijkheidsproblematiek lopen door hoe zij omgaan met zichzelf en anderen gedurende langere tijd vast op verschillende levensgebieden (werk, opleiding, relaties, vriendschappen etc.). Dit veroorzaakt hinder voor henzelf en hun dierbaren. Persoonlijkheidsproblematiek kan in ernst verschillen. Soms is er sprake van enkele trekken van een persoonlijkheidsstoornis die het functioneren bemoeilijken en soms wordt gesproken van een persoonlijkheidsstoornis. Persoonlijkheidsproblematiek ontstaat doorgaans door een mix van factoren zoals aangeboren kenmerken, omstandigheden in de jeugd en levensgebeurtenissen die plaatsvinden. De meeste typen van persoonlijkheidsproblematiek zijn tegenwoordig goed te behandelen. In de laatste decennia zijn er verschillende effectieve psychotherapeutische behandelingen ontwikkeld. Diagnostiek van de persoonlijkheid is helpend om de best passende psychotherapie aan te kunnen bieden.

Er bestaan verschillende soorten persoonlijkheidsproblematiek waarvoor PEP Psychologen behandeling biedt:

  • Borderline persoonlijkheidsstoornis
    De borderline persoonlijkheidsstoornis wordt vaak als een emotieregulatiestoornis aangeduid, omdat emotionele instabiliteit en problemen in het omgaan met emoties centraal staan. Borderline persoonlijkheidsproblematiek kan zich o.a. uiten in: heftige angstgevoelens binnen intieme relaties, het gevoel voortdurend niet begrepen te worden door anderen, maar ook moeite hebben zichzelf te begrijpen, gevoelens van waardeloosheid en / of minderwaardigheid, woede-uitbarstingen, impulsiviteit en moeite met het stellen van grenzen en het herkennen van/rekening houden met grenzen van anderen. Soms is er tevens sprake van zelfbeschadigend gedrag, suïcidaliteit of dissociatie. Dissociatie is een tijdelijke toestand van verminderd bewustzijn, wat als functie kan hebben emoties onder controle te houden. 1-2% van de bevolking lijdt aan een borderline persoonlijkheidsstoornis.
  • Theatrale (histrionische) persoonlijkheidsstoornis
    De theatrale persoonlijkheidsstoornis wordt getypeerd door overdreven emotionaliteit en een grote behoefte aan aandacht zoeken, wat gepaard kan gaan met ongepast (seksueel) gedrag. Als anderen onvoldoende aandacht geven, kan onzekerheid, boosheid en somberheid het gevolg zijn. Emoties worden vaak intens, maar vluchtig beleefd en ook relaties worden als intiemer ervaren dan deze werkelijk zijn. Deze persoonlijkheidsstoornis komt bij 1,3 tot 3 % van de bevolking voor.
  • Narcistische persoonlijkheidsstoornis
    Iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis heeft een sterke behoefte aan bewondering. Hij/zij kan zich superieur opstellen, maar zich van binnen extreem onzeker voelen. Daarnaast is er bij een narcistische persoonlijkheidsstoornis gevoeligheid voor kritiek en ontstaan er vaak problemen in intieme relaties en/of in werksituaties. Naar schatting lijdt 0,1 tot 3,9 % van de bevolking aan deze stoornis.
  • Vermijdende persoonlijkheidsstoornis
    Mensen met een vermijdende persoonlijkheidsstoornis hebben behoefte aan sociaal contact, maar gaan dit uit de weg uit angst voor afwijzing. Er is sprake van geremdheid, schaamte voor tekortkomingen en angst voor kritiek. Deze stoornis komt bij 2.4 % van de algehele bevolking voor.
  • Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis
    De afhankelijke persoonlijkheidsstoornis kenmerkt zich door aanklampend en onderdanig gedrag om steun van de ander te ontvangen. Er is sprake van hulpeloosheid, een laag gevoel van eigenwaarde en neiging tot zelf-opoffering. Dit levert veel angst en stress op. Er is weinig vertrouwen in het eigen kunnen en er is geruststelling en hulp van anderen nodig. Conflicten worden vermeden, uit angst voor verlating. 0.49 tot 1.7% van de bevolking zou lijden aan een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis, waarvan het grootste gedeelte vrouw is.
  • Dwangmatige (obsessief-compulsieve) persoonlijkheidsstoornis
    Bij de dwangmatige persoonlijkheidsstoornis is er sprake van een patroon van perfectionisme, ordelijkheid en controle. Er is doorgaans weinig flexibiliteit en er wordt gedacht in termen van ‘goed of fout’. Aan zichzelf gestelde eisen kunnen zo hoog zijn dat het afmaken van een taak hierdoor bemoeilijkt wordt. De dwangmatige persoonlijkheidsstoornis komt bij 2.1% van de algehele bevolking voor.

Lichamelijke en verwante klachten

Somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen
Er is sprake van een somatisch-symptoomstoornis wanneer een of meerdere lichamelijke symptomen waar lijden mee gepaard gaat samengaan met afwijkende gedachten, gevoelens en gedragingen in reactie op deze symptomen. Bij de ‘verwante stoornissen’ hoort o.a. de ziekteangststoornis (voorheen hypochondrie genoemd). In het geval van een ziekteangststoornis is er een preoccupatie met het hebben of krijgen van een ernstige ziekte. In principe zijn er geen of nauwelijks lichamelijke klachten. Uit ongerustheid over de eigen gezondheidstoestand kan excessief zorg gezocht worden of juist zorg (zoals doktersafspraken) vermeden worden.

Naast voor de hierboven beschreven problematiek, biedt PEP Psychologen behandeling bij klachten die op zichzelf niet altijd vergoed worden door de zorgverzekeraar, zoals slaapproblemen, relatieproblemen en rouwverwerking. Voor deze niet-vergoede diagnoses kunt u behandeling ontvangen door deze zelf te betalen.


Bronnen

  • Multidisciplinaire Richtlijn Angststoornissen, Trimbos Instituut 2013
  • Zorgpad Angststoornissen, Trimbos Instituut 2014
  • Van Balkom, A.J.L.M., Gabriels, L., Van den Heuvel, O.A. Angst, obesssieve-compulsieve stoornis en trauma in de DSM-5. Tijdschrift voor Psychiatrie, 2014; 56: 177-181
  • Multidisciplinaire Richtlijn Depressie Trimbos Instituut 2013
  • www.volksgezondheidenzorg.info
  • Diagnostical and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5)
  • Kenniscentrum persoonlijkheidsstoornissen www.kenniscentrumps.nl
  • Diagnostical and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5)